Tòa án chặn yêu cầu của chính quyền Trump về dữ liệu tuyển sinh đại học
Một thẩm phán liên bang Hoa Kỳ đã ra lệnh cấm yêu cầu của chính quyền Trump buộc các trường đại học công lập tại California và 16 tiểu bang khác phải nộp dữ liệu chi tiết về thí sinh trong vòng bảy năm. Phán quyết này được đưa ra vào tối thứ Sáu, ngày 28 tháng 3, bởi Thẩm phán F. Dennis Saylor IV thuộc Tòa án Quận Massachusetts, đáp lại đơn kiện từ các tiểu bang do Đảng Dân chủ lãnh đạo.
Yêu cầu gây tranh cãi từ Bộ Giáo dục Mỹ, công bố vào tháng 8 năm ngoái, đòi hỏi các trường cung cấp khối lượng thông tin khổng lồ về ứng viên và sinh viên trúng tuyển trước ngày 18 tháng 3. Dữ liệu bao gồm điểm trung bình (GPA), điểm bài thi chuẩn hóa, chủng tộc, thu nhập gia đình và số tiền trợ cấp cho hàng trăm nghìn hồ sơ. Mục đích được nêu ra là để chứng minh các trường không xem xét yếu tố chủng tộc một cách bất hợp pháp trong tuyển sinh.
Phản ứng từ hệ thống giáo dục California
Hai hệ thống đại học công lớn của California là University of California (UC) và California State University (Cal State) đã lên tiếng cảnh báo về tính khả thi của yêu cầu này. Trong các tài liệu tòa án, họ cho rằng việc thu thập dữ liệu là quá sức, vội vàng, đe dọa quyền riêng tư của sinh viên và đòi hỏi các nhà quản lý phải truy tìm thông tin khó tiếp cận được ghi chép khác nhau giữa các cơ sở.
Lệnh cấm tạm thời của thẩm phán hiện chỉ áp dụng cho các trường đại học công tại các tiểu bang tham gia vụ kiện, trong khi vụ việc tiếp tục được xét xử. Phán quyết mang lại sự trì hoãn cần thiết cho các trường. Tổng Chưởng lý California Rob Bonta, người đứng đầu vụ kiện, đã gọi yêu cầu của chính quyền liên bang là một "cuộc điều tra câu cá", nhằm "đòi hỏi một lượng dữ liệu chưa từng có từ các trường đại học dưới chiêu bài thực thi luật dân quyền."
Bối cảnh pháp lý và các cuộc điều tra mở rộng
Động thái này diễn ra hai năm sau khi Tòa án Tối cao phán quyết chống lại các chính sách hành động khẳng định (affirmative action) trong tuyển sinh đại học vào năm 2023. Tuy nhiên, tại California, Đề xuất 209 đã cấm các trường đại học công xem xét chủng tộc trong tuyển sinh từ năm 1997. Các tiểu bang trong vụ kiện lập luận rằng chính phủ đang biến Trung tâm Thống kê Giáo dục Quốc gia vốn phi đảng phái thành một "công cụ cho hoạt động thực thi pháp luật và thúc đẩy các mục tiêu chính sách phe nhóm."
Song song với yêu cầu dữ liệu rộng rãi, chính quyền Trump cũng đang tiến hành nhiều cuộc điều tra nhắm vào các cơ sở giáo dục ưu tú. Chính phủ đã tham gia một vụ kiện chống lại Trường Y David Geffen thuộc UCLA, cáo buộc trường này thực hành hành động khẳng định bất hợp pháp. Cả UC và UCLA đều khẳng định họ tuân thủ luật liên bang và luật California.
Gần đây, Bộ Tư pháp còn thông báo điều tra các trường y thuộc UC San Diego và Stanford về cáo buộc phân biệt chủng tộc trong tuyển sinh. Trong các cuộc điều tra này, chính phủ yêu cầu nộp dữ liệu cá nhân và học thuật của sinh viên trước ngày 24 tháng 4, với nguy cơ cắt giảm ngân sách liên bang nếu không tuân thủ. Thông tin bị yêu cầu thậm chí còn bao gồm bài luận tuyển sinh, mã ZIP, tình trạng công dân và cả việc thí sinh có phải là con cháu cựu sinh viên hay có gia đình quyên góp cho trường.
Tranh luận về minh bạch và gánh nặng hành chính
Chính quyền Trump biện hộ rằng việc thu thập dữ liệu là cần thiết để đảm bảo minh bạch trong tuyển sinh. Các luật sư của chính phủ viết trong tài liệu tòa án rằng nếu việc thu thập bị trì hoãn, thông tin thống kê tuyển sinh cũng sẽ bị hoãn công bố, khiến một thế hệ ứng viên bị từ chối thông tin đầy đủ về cơ hội vào đại học dựa trên chủng tộc, giới tính và các đặc điểm khác. Họ cho rằng điều này có thể khiến sinh viên tiêu tiền vào những trường mà họ không có cơ hội thực tế để trúng tuyển.
Tuy nhiên, phía các trường và tiểu bang phản đối nhấn mạnh vào gánh nặng hành chính khổng lồ và rủi ro về quyền riêng tư. Họ cũng chỉ ra rằng, tính đến ngày 23 tháng 3, đã có 1.700 trường đại học, cao đẳng hoàn thành báo cáo hoặc được gia hạn sau khi nộp báo cáo một phần. Theo Đạo luật Giáo dục Đại học 1965, các trường không tuân thủ có thể bị phạt, đặc biệt nếu họ nhận trợ cấp liên bang như Pell Grants.
Lệnh cấm tạm thời của thẩm phán Saylor đã tạo ra một bước ngoặt quan trọng trong cuộc đối đầu pháp lý này. Trong tuần này, thẩm phán cũng đã gia hạn thời hạn đến ngày 14 tháng 4 cho các thành viên của Hiệp hội Các trường Đại học Hoa Kỳ, bao gồm Stanford và USC, để họ có thời gian tranh luận cho một lệnh cấm rộng hơn. Cuộc chiến pháp lý này không chỉ là vấn đề thu thập dữ liệu, mà còn phản ánh sự chia rẽ sâu sắc về quan điểm trong chính sách giáo dục, quyền riêng tư và bình đẳng chủng tộc tại Mỹ. Kết quả cuối cùng sẽ định hình cách các trường đại học vận hành tuyển sinh và tương tác với chính phủ liên bang trong nhiều năm tới.